دوم : از زيد بن ثابت نقل شده گويد ، در محضر رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله بوديم ، قرآن را از رقعه‌ها جمع مىكرديم « 1 » اين سخن صريح است در اين كه جمعى نزد آن حضرت جمع شده قرآن را كه در رقعه‌ها و پارچه‌ها بود جمع و مرتب مىكرده‌اند . از عبد اللَّه بن عمر نقل شده : قرآن را جمع كردم ، هر شب آن را مىخواندم ، اين خبر به آن حضرت رسيد فرمود : قرآن را در يك ماه بخوان « 2 » اين حديث نيز دلالت به جمع و ترتيب فعلى قرآن دارد . بالاتر از اين / شيعه و اهل سنت بالاتفاق نقل كرده‌اند كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرموده است : « لا صلوة الا بفاتحة الكتاب » مىدانيم كه سورهء حمد اولين سورهء نازل شده از قرآن نيست ، پس فاتحة الكتاب بودن آن به علت ترتيب فعلى قرآن در زمان آن حضرت است . سوم : در حديث متواتر ثقلين نقل شده كه رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرموده‌اند : « انى تارك فيكم الثقلين كتاب اللَّه و عترتى . . . » مشكل است كه آن حضرت از « كتاب اللَّه » يك چيز درهم و برهم و غير مرتب را در نظر گرفته باشد ، پس نظرش به كتاب تأليف يافته و مرتب شده است . چهارم : در روايت آمده است عده‌اى از صحابه ، قرآن را در زمان رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله جمع كردند . از آن جمله على بن ابى طالب ، سعد بن عبيد ، ابو الدرداء ، معاذ بن جبل ، ثابت بن زيد بن نعمان ، ابى بن كعب و زيد بن ثابت بودند در « تاريخ قرآن » تأليف ابو عبد اللَّه زنجانى بعد از نقل اين سخن ، چند روايت از بخارى و اتقان سيوطى ، و از بيهقى و مناقب خوارزمى در اين زمينه نقل كرده است ظهور اين روايات در جمع و ترتيب و تدوين قرآن است كه قهرا زير نظر آن حضرت بوده است .

--> ( 1 - 2 ) - البيان علامه خويى / 269 و 273 از اتقان سيوطى و مستدرك حاكم .